ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI

Xəstəxana xərcləri

figs/incoming/03-AA.png
Şəkil 44. Kwashiorkor (Kaliforniya Votç)

Kaliforniya Votçdakı araşdırıcı müxbirlər məsləhət aldılar ki, Kaliforniyadakı xəstəxanaların böyük bir şəbəkəsi ola bisin ki, sistematik olaraq 65 yaş və daha yaşlı insanların ağlamlığı üçün pul ödəyən Federal Səhiyyə proqramını aldadırlar. Mümkün olan xüsusi dələduzluq yüksək qodlaşdırma adlanır. Bu o deməkdir ki, xəstəyə onda olanlardan daha artıq fəsadların olduğu xəbər verilir. Faktiki mövcud olan xərcdən daha artıq xərc çəkilməsi deməkdir. Lakin əsas mənbə bir birliyin xəstəxananın idarəetmə zəncirində mübarizə aparması idi. Və Kaliforniya Votç komandası başa düşürdü ki, hekayənin inandırıcı olması üçün onun müstəqil təsdiqi çox zəruri idi.
Xoşbəxtlikdən, Kaliforniyanın Sağlamlıq Departamentinin ictimai qeydiyyatı vardır və statin bütün xəstəxanalarında baş vermiş hər bir hal üçün kifayət qədər informasiya vardır.128 dəyişən xəstəliklər siyahısına “Xəstəliklərin Beynəlxalq Statistik Təsnifatı və Əlaqədar Sağlamlıq problemləri” dərslikdən götürülmüş 25 diaqnoz kodu (Ümumiyyətlə İCD-9 kimi tanınır) Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən nəşr olunmuşdur. Nə qədər ki, xəstələr məlumatda adları ilə təyin edilmir, digər sənədlərdə xəstələrin yaşı, xərclər necə ödənildiyi, xəstənin hansı xəstəxanada müalicə aldığı deyilir. Müxbirlər başa düşürlər ki, bu qeydlərlə görə bilirlər ki, xəstəxanalar başqa xəstəxanalara nisbətən daha yüksək şərtlər haqqında hesabat verirdilər.
Məlumat şəbəkələri böyük idi, təxminən hər il 4 milyon məlumat. Ancaq müxbirlər istəyirdilər ki, 6 il ərzində olan məlumatlara baş vuraraq bu keçən dövrdə nümunələrin necə dəyişdiyini görə bilsinlər. Onlar məlumatları dövlət agentliyindən sifariş etdilər. Həmin məlumatlar asanlıqla stolüstü kompüterə köçürülə biləcək disklərdə gəlirdi. Məlumatın təhlilini aparan müxbir məlumat üzərində iş.ləmək üçün SAS adlı sistemdən istifadə edirdilər. SAS çox güclü bir sistemdir, milyonlarla qeydlər üzərində təhlillər aparmağa imkan verən bir sistemdir. Kaliforniya Səhiyyə Departamenti də daxil olmaqla bir çox dövlət qurumlar ondan istifadə edirlər. Lakin o çox bahadır. Eyni təhlil müxtəlif təhlil alətlərindən istifadə olunmaqla aparıla bilər. Məsələn, Microsoft Access-in Açıq MY SQL mənbəyi ilə.
Əldə olan məlumatla, öyrənilmək üçün yazılmış proqramlar üçün şübhəli nümunələrin tapılması nisbətən sadə idi. Məsələn, bir iddia ondan ibarət idi ki, idarə etmə az qidalanmanın müxtəlif dərəcələrini başqa xəstəxanalarda göründüyündən daha yüksək səviyyədə təqdim edir. SAS-dan istifadə edərək məlumat təhlilçisi, tezlik cədvəllərini çıxartdı və Kaliforniyada 300-dən çox intensiv müalicə xəstəxanalarında hər il bu cür qeydlər aparılıbdır. İlkin, qaralama tezlik cədvəlləri hər xəstəxana üçün daha yaxından yoxlanması üçün Microsoft Excel-ə göndərilirdi. Exsel-in növlərə ayırma, filtrdən keçirmə kobud rəqəmlərdən yuvarlaq rəqəmləri çıxarma qabiliyyəti nümunələrin daha asan başa düşülməyinə kömək edirdi.
Xüsusilə nəzərə çarpan hesabatlar aclıqdan əziyyət çəkən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə müstəsna olaraq acından ölməkdə olan uşaqlarda zülal çatışmazlığı sindromu Kvaşiorkor adlı vəziyyət haqqında olan hesabatlar idi. Ancaq idarəetmə strukturları hətta yaşlı kaliforniyalılarda da Kvaşiorkor diaqnozunu qoyulması haqqında hesabat verirdilər ki, bu da başqa xəstəxanalarda olan orta rəqəmlərdən 70 dəfə çox qeyd olunmuşdur. Başqa hekayələrə gəlincə, təhlilçilər xəbər verilən halları, məsələn septisemiya, ensefalopatiya bədxassəli hipertensiya avtonom sinir pozuntusu hallarını yoxlamaq üçün oxşar metodlardan istifadə edirdilər. Başqa bir təhlildə isə idarəetmə sisteminin əslidə səhiyyə qayğısına ehtiyacı olan insanların olduğundan çox olduğunu, təcili yardım otaqlarında olan xəstələrdən daha çox xəstəxana qayğısına ehtiyacı olan xətlərin çox göstərildiyini aşkar edir.
Bu cür hekayələri ümumiləşdirmək, özlərinin xüsusi gündəlikləri ola biləcək mənbələrin yaratdıqları iddialar üçün məlumatlardan istifadə onları mümkün etmişdi. Bu hekayələr eyni zamanda güclü ictimai qeydlər qanunu üçün gözəl misallardır. Dövlətin xəstəxanalardan bu cür məlumatları tələb etməsinin səbəbi odur ki, bu cür təhlillər dövlət, akademik qruplar, araşdırıcılar və hətta mülki jurnalistlər tərəfindən aparıla bilər. Bu hekayələrin məzmunu mühümdür, çünki o ictimaiyyətin milyonlarla dollar pulunun düzgün xərclənib-xərclənmədiyini yoxlayır.

Stiv Doig, Volter Kronkayt. Arizon Dövlət Universitetinin Jurnalistika Məktəbi

ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI