ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI

İctimai pul kisəsinin OpenSpending.org-la əhatə olunması

figs/incoming/03-PP-02.png
Şəkil 34. Mənim pulum hara gedir? (Açıq Bilik Fondu)

2007-ci ildə Conatan bir səhifəlik Mənim Pulum haraya gedir adlı layihə təklifi ilə Açıq Bilik Fonduna gəldi/ Bu layihə BK vətəndaşlarına ictimai fondların necə xərclənməsini asanlıqla başa düşməyə kömək etmək məqsədi daşıyırdı. Burada bir niyyət güdülürdü ki, 1940-cı illərdə Otto və Meri Nyurah İsotiplər institutunun ilk təşəbbüslərinə əsaslanmış ictimai məlumatı daha böyük layihələrdə göstərmək olsun.

Mənim pulum hara gedir layihəsi istifadəçilərə imkan verdi ki, intuitive açıq məlumat alətlərindən istifadə edərək tamamilə müxtəlif mənbələrdən əldə etmiş olduqları ictimai məlumatları araşdıra bilsinlər. Biz layihənin protoyipinin yaradılmasına kömək etmək üçün mükafat qazandıq və sonralar Sonra biz 4-cü kanaldan 4 İP nömrəsi aldıq ki, onu tam keyfiyyətli bir veb proqramına çevirək. Məlumat dizaynı müəllimi Deyvid MakKandless (Məlumat gözəldir –dən) məlumatın müxtəlif görünüşlərini yaratdı və bu istifadəçilərə ölkə və regional təhlillər də daxil olmaqla daha böyük rəqəmlərə müraciət etmələrinə kömək etdi. Bu pulun ölkənin regionları üzrə necə paylandığını göstərir. Gündəlik çörək isə, vətəndaşlara ödədikləri vergilərin gündəlik olaraq funt sterlinglə və penslə xərclənmə incələmələrini göstərir.

figs/incoming/03-PP-01.png
Şəkil 35. Mənim Pulum Hara gedir? Gündəlik Çörək vergi hesablayıcısı (Açıq Bilik Fondu)

Elə həmin vaxt ərzində layihənin müqəddəs halallığı hiyləgərcəsinə acronimləşdirildi Birləşmiş Onlayn İnformasiya Sistemi (BOİS) məlumatı BK-da mövcud olan ən dolğun məlumat bazasıdır. Liza Evansla işləyərkən (əvvəllər o Qardianın data bloquna qoşulmuşdu.),Culian Todd və Frensis İrvinq (indi Skreyper Viki-də məşhurdur), Martin Rozenbaum və başqaları ilə işlərkən biz saysız hesabsız tələblər qovluğu düzəltdik akin onlardan çoxu uğursuz oldu.

Məlumatlar nəhayət 2010-cu ilin ortalarında buraxılanda aşkarlıq tərəfdarları üçün sözün geniş mənasında bir çevriliş oldu. Bizə məlumatlara daxil olmaq üstünlüyü verilmişdi ki, onu öz veb proqramımıza yükləyək. Bu fakt ictimailəşəndə biz ictimai diqqət artdı.Nəşr günü onlarla journalist bizim İRC kanalımızda bu nəşr haqqında müzakirələr aparmaq və suallar vermək üçün toplandılar. Onlar əsasən həmin məlumatların necə açılması və araşdırılması barədə suallar verirdilər (Fayllar onlarla qiqabayt həmində idi). Bəzi mütəxəssislər iddia edirdilər ki, nəşr çox mürəkkəbdir, aşkarlıq içərisində bir qeyri müəyyənlikdir. Ancaq bir çox cəsur jurnalistlər də vardı ki, onlar məlumatlara dərindən baş vuraraq öz oxucularına fondların hara xərcləndiyi barədə əyani məlumatlar verirdilər. Qardian qəzeti bu nəşrin canlı bloqunu yyaratdı və və bir çox media vasitələri bunu işıqlandırdılar, və məlumatdan aşkar etdiklərinin təhlilini verdilər. Bu həmin vaxt idi ki, bizə dünyanın müxtəlif ölkələrindən buna bənzər layihələri həyata keçirib keçirmədiyimiz barədə sorğular göndərirdilər. Fridrix Lindenberq tərəfindən yaradılmış Alman Dövlət Büdcəsi haqqında Offener Haushalt –ı başladıqdan azca sonra Açıq Xərclər layihəsini başladıq. Bu, layihənin beynəlxalq versiyası idi və niyyəti insanlara coğrafi əlamətləri göstərən, bir qədər Açıq Kücə Xəritəsinə bənzər şəkildə dünyanın müxtəlif yerlərində ictimai xərclərin xəritəsini yarada bilsinlər. Biz istedadlı Qreqor Eykin köməyi ilə qismən Deyvid MakCandlessin ilkin dizaynı üzərində yeni formalar yaratdıq.

figs/incoming/03-PP-03.png
Şəkil 36. Mənim Pulum Hara Gedir? Üzərində yaradılmış OffenerHaushalt,-ın Alman versiyası (Açıq Bilik Fondu)

Açıq Xərclər layihəsi ilə biz xərclərlə bağlı məlumatı ictimaiyyətə çatdırmaq, dərk etmək, öərh etmək üçün jurnalistlərlə çox işlədik. Açıq xərclər layihəsi özünün yüksək səviyyəli büdcə məlumatlarını sövdələşmə səviyyəsində məsrəfləri- ictimai xərcləri göstərən ilk və möhtəşəm bir layihədir. Onun üzərində qutu formalı əyaniləşdirmə silsiləsi ağac xəritələr və köpükformalı ağaclar qurulur. Hər bir kəs onu özünün əsas məlumatlarına yükləyər və ondan əyaniləşdirmələr hasil edə bilər.

Əvvəllər düşünürdük ki, bizim daha mürəkkəb əyaniləşdirmələrimiz üçün daha çoz tələbat olacaq, lakin biz xəbər təşkilatları ilə danışdıqdan sonra dərk etdik ki, tələbatı ödəyəcək daha vacib ehtiyaclarımız vardır. Məsələn, dinamik cədvəllərin öz blokpostlarına yerləşdirilməsini göstərmək olar. Xəbər təşkilatlarını həvəsləndirçməyə həssas yanaşaraq biz hekayələrlə yanaşı məlumatlara əlçatarlılığı təmin etmək üçün də vidcit yaratdıq.

Bizim ilk böyük nəşrimiz Perugiyada keçirilmiş ilk Beynəlxalq Jurnalistika Festivalında oldu Bir qrup veb yaradıcısı, jurnalistlər və social xidmətçilər əməkdaşlıq edərək İtaliya məlumatlarını Açıq məsrəflər platformasına yüklədilər və bu məsrəflərin mərkəzi, regional və yerli rəhbərliklər arasında necə bölündüyünün zəngin təsvirini verdi. O II Fatto Cotdiano-da, II Postda, La Stampa-da, Republikada, Naqillənmiş İtaliya-da, həm də Qardiyan-da geniş formada əhatə olundu.

figs/incoming/03-PP-04.png
Şəkil 37. Mənim Pulum Hara gedir?-in İtalyan versiyası. (La Stampa)

2011 ci ildə biz 2003-2006-cı illərdə Uqandaya yardımın xəritəsini çəkmək üçün Maliyyələşdirdiyini nəşr et və Xarici inkişaf layihələri üzərində işlədik. Bu yeni idi, çünki ilk dəfə olaraq burada milli büdcə ilə yanaşı buraya yardım kimi maliyyə axınını görmək mümkün idi. Bu imkan verirdi ki, donorlarla hökumətlərin daha çox nəyə üstünlük verdiklərini görə bilək. Bəzi maraqlı nəticələr də vardı, Məsələn, bir birinə zidd olan HİV və Ailə planlaşdırılması proqramı meydana gəldikdə eyni donorlar onları maliyyələşdirdi. Bu Qardianda dərc olunmuşdu. Biz həm də, QHT-lərlə, İctimai maraqların müdafiə qrupları ilə işləyərək məsrəflərə dair müxtəlif mənbələrdən alınmış məlumatları tutuşdururduq. Məsələn, Brynəlxalq Məxfilik

Təşkilatı bizə nəzarət tüxnologiyası şirkətlərinin siyahısı və məşhur Beynəlxalq nəzarət texnologiyaları ticarəti şirkətləri və bu şoularda iştirak edən xalq arasında “teleqraf açararı” kimi tanınan təşkilatların siyahısı ilə yanaşdı. Sistematik olaraq, çarpaz yoxlama ilə əlaqədar və məsrəflərə aid məlumatlara aid məlumata malik təşkilatların adlarının siyahısı ilə hansı təşkilatların hökumət ilə əlaqələri olduğunu və bundan sonra FOİ tələbləri ilə nə etmək lazım olduğunu bilmək mümkün oldu. Bunlar Qardianda və Uoll Strit Journel-də dərc olunmuşdur.

İndi biz hal hazırda jurnalistlərin maliyyə savadını artırmaq, məsrəf hekayələri adlanan layihənin bir hissəsi olan ictimaiyyətin ictimai məsrəflərə dair hekayələrlə əlaqələndirə bilmələri, xəbər arxasındakı rəqəmləri və rəqəmlər ətrafındakı xəbərləri görə bilmələri üzərində işləyirik.

Bu sahədəki fəaliyyətimiz boyunca öyrəndik ki,:

  • Jurnalislər çox vaxt xam məlumatlarla işləməyə vərdişkar olmurlar və çoxu onun reportaj üçün çox vavib oluğunu hesab etmirlər. Xam məlumatlardan hekayələr quraşdırmaq, hələ çox yeni fikirdir.

  • Məlumatın təhlili və başa düşülməsi hətta bu sahədə müəyyən bacarıqları olanlar üçün çox vaxt aparan prosesdir, Onu qısa müddətli xəbər dövriyyəsinə uyğunlaşdırmaq çətindir. Ona görə də, ona görə də data jurnalistikadan daha çox uzun müddətli araşdırıcı layihələrdə istifadə olunur.

  • Hökumətlər tərəfindən nəşr olunmuş məlumatlar yarımçıq və köhnə olur. Çox vaxt ictimai məlumat bazasından oraya FOİ-də alınmış məlumatları əlavə etmədən araşdırma məqsədləri ilə istifadə etmək olmaz.

  • İctimai maraqları müdafiə eən qruplar, tədqiqatçılar və alimlər, jurnalistlərə nisbətən daha çoz geniş məlumatlara və mənbələrə malik olurlar. Onlarla bir komandada olmaq və bir komanda halında işləmək daha etibarlıdır.

Luci Çambers və Conatan Grey, Açıq Bilik Fondu

ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI