ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI

Qardian Data bloqunda məlumatın ictimailəşdirilməsi

Vikipediyaya görə kütləviləşdirmə “geniş yayılmış problem həlletmə prosesidir ki, kənardan alınmış tapşırıqları kütlə adlandırılan əhalinin məlumat şəbəkəsinə daxil edir”. Aşağıda Parlament üzvlərinin xərcləri haqqında qalmaqal, narkotikdən istifadə və Sara Palin yazıları haqqında Saymon Rocersdən alınmış müsahibənin bir hissəsi verilir.

figs/incoming/04-EE.png
Şəkil 65. Stefan Paundun Təsadüfi Xərclər haqqında yazısının redaktə olunmuş surəti( Guardian qəzeti)

Bəzən o qədər çox fayl, statistik məlumatlar və yaxud hesabatlar alırsınız ki, onların hamısını nəzərdən keçirmək bir insanın gücü xaricində olur. Bəzən isə, elə ola bilər ki, əlinizdə daxil ola bilmədiyiniz və yaxud pis formatda olan material olur, siz onunla çox iş görə bilmirsiniz. Burada kütləviləşdirmə kömək edə bilər Qardian qəzetinin çoxlu sayda oxucuları və izləyən gözləri vardır. Əgər maraqlanıb qoşulacağımız bir layihə olsa biz onlardan kömək istəyə bilərik. Biz MPs Expenses(parlament üzvlərinin xərcləri) layihəsində belə etdik. Əlimizdə 450 000 sənəd, lakin bir iş görmək üçün çox az vaxtımız vardı. Oxucularımıza belə bir tapşırıq verməkdən daha yaxşı nə ola bilərdi? Parlament üzvlərinin xərcləri layihəsi çoxlu yeni eyhamlar yaratdı. Biz məlumatdan daha çox hekayələr aldıq. Layihə xüsusilə əlamətdar və uğurlu oldu. Xalq həqiqətən onu sevdi.
Biz hal-hazırda narkotikadan istifadə ilə əlaqədar MixMag-la bir iş görürük və bu da çox fenomen bir işə çevrilir. O sanki Britaniyada cinayətin müşahidəsi zamanı bir çoxlarının oraya təkrar qayıdışı kimi get gedə böyüyür, bu yaxşıdır.
Bu layihələrin hər ikisində bir ümumi cəhət vardır ki, hər ikisi adamları daha çox narahat edən məsələlər barədədir və insanlar ona vaxt ayırmağa hazırdılar. Biz Parlament üzvlərinin xərcləri layihəsində başlanğıcda çox böyük gəlişmələr oldu, traffic son dərəcə güclü oldu, lakin bir qədər sonra bu tədricən sondü. Lakin bizim hələ də o qədər oxucularımız vardır ki, onlar səhifələri dolaşaraq anımal hadisələr haqqında hekayələr axtarırlar. Bir nəfər 30 000 səhifəni gəzib dolaşmış və xeyli məlumata malikdir.
Biz həm də Sara Palin yazılarını kütəviləşdiririk. Və yenə, bu özü də hekayələr üçün xam materiallar kimi çox faydalıdır. Hekayələr qurmaq baxımından kütləviləşdirmək bizə çox kömək etdi. Adamlarıın bundan çox xoşu gəldi,və bu Qardian qəzetini daaha yaxşə göstəri. Lakin məlumat yaratmaq baxımından biz kütləviləşdirməkdən çox istifadə edə bilmədik.
Bizim həyata keçirdiyimiz kütləviləşdirmə layihələrinin bəziləri yaxşı effekt vermişdi, lakin bir qədər köhnə dəbli sorğulara bənzəyirdi. İnsanlarda öz iş təcrübələri, həyatları və nə etmiş olduqları barədə soruşanda onlar layiq olduqlarından daha çox yaxşı cavab verirlər. Onlar nə hiss etdiklərini deyəcəklər. Biz insanlardan bizim üçün bir xeyirxah iş görmələrini xahiş edəndə gərək onlar üçün elə bir çərçivə tapasan ki, onların verdikləri məlumata inana biləsən.
Məlumatın etibarlılığı ilə əlaqədar demək olar ki, Old Weather-in yanaşma tərzi yaxşıdır. Onlar hər bir məlumatı daxil etmək üçün on adam saxlayırlar ki, bu da səliqəliliyi təmin etmək üçün yaxşı bir üsuldur. Parlament üzvlərinin xərcləri barədə layihə ilə biz çalışdıq ki, Parlament üzvlərinin özlərini daha yaxşı göstərmək, öz qeydlərini redaktə edərək daha yaşı görünmələri riskini minimuma endirməyə çalışdıq. Lakin bunu daim etmək olmur. Ancaq müəyyən URL-a baxmaq Londonun SW1 ərazisindən gələn mlumatlara baxmaq olar. Bu bir qədər daha hiyləgərdir. Bizim istifadə etdiyimiz məlumatlar heç də həmişə etibarlı olmurdu. Hətta baxmayaraq ki, hekayələr böyük idi, oradan elə xam rəqəmlər göötürmək olmurdu ki, biz istifadə edə bilək.
Əgər mən məlumat toplayarkən kütləviləşdirmədən istifadə edən həvəskar jurnalistlərə məsləhət verməli olsaydım, onda deyərdim ki, bunu adamıarın narahat olduqları bir şey üzərində bunu etsinlər. Mən ön səhifənin başlıqlarını hazırlayarkən bunu davam etdirərdim. Əgər siz doğrudan da oyuna bənzər bir şey etmək istəyirsinizsə, bu insanları cəəb etməyə kömək edər. Biz xərclər haqqında hekayəni ikinci dəfə qurmağa başlayanda o, insanlar üçün fərdi tapşırıqları olan bir oyuna bənzəyirdi. Bu böyük dəyişikliliklər yaratdı, məncə, əgər siz dağlar qəfdər məlumatları olan insanları təmsil edirsinizsə, insanlara belə də deyin:” nəzərdən keçirin.” Məncə bu işi belə məzəli etmək daha vacibdir.

Marianna Bukart, Data Journalistika Blogu, Saymon Rogersdən müsahibə götürərkən, Gardian qəzeti

ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI