ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI

Məlumatın kütləyə çatdırılması

Məlumatın kütləyə çatdırılmasının çoxlu və müxtəlif yolları vardır - hekayələr dolu cızmaqaraları nəşr etməkdən tutmuş, interaktiv şəbəkə proqramlarında gözəl əyaniləşdirilmiş yaradıcılıq işlərinə qədər. Biz müxtəlif jurnalistlərdən məlumatın kütlələrə çatırılması təcrübəsi üçün bəzi məsləhət vermələrini xahiş etdik. Hər halda qarşılıq məlumatlar oxuculara müxtəlif dəyərləri müqayisə etməyə kömək edəcəkdir.istər kontekstdə xidmətçi qadın və kişilərin itgisi, istərsə də İraq və Əfqanistan münaqişələrində öldürülən qadınların Vyetnamda öldürülən minlərlə qadınların timsalında ölən minlərlə insanın, İİ Dünya müharibəsində öldürülənlərin müqayisəsi BBC tərəfindən bir hərəkətli slayd şou məlumat bazalarındakı itgilərlə müşahidə olunaraq göstərilmişdir. Və yaxud, National Geographic çox minimalist diaqramdan istifadə edərək, göstərdi ki, siz daha çox 5-də bir halda ürək xəstəliyindən, 24-də bir halda insultdan, 5 051-də 1 halda təyyarə qəzasında və yaxud, 56 789-da bir halda arı sancmasından ölə bilərsiniz. Nisbi ölüm şanslarını göstərməklə (bütün bunlar nəhəng bir arka ilə gölgələməklə 1:1 nisbətində) BBC Berg Design təşkilatı ilə “Dimensions” adlı bir veb sayt yaratdı ki, orada dünyanın ən böyük hadisələrinin - Deepwater Horizon-da neft sızmaları, Pakistandakı daşqın hadisələri) icmalını göstərməklə öz icmanızın Google xəritəsini yaratmağa imkan vermişdi. Məlumatı ictimaiyyətə təqdim etməyin çox yolları vardır: məlumat şəbəkələrinin hekayələrlə nəşrindən, gözəl əyaniləşdirmələr yaradaraq interaktiv veb proqramlarına qədər. Biz aparıcı jurnalistlərdən məlumatın ictimaiyyətə necə çatdırılması barədə məsləhətl vermələrini xahiş etdik.

Əyaniləşdirməli, yaxsa əyaniləşdirməməli?

Bəzən elə olur ki, məlumat hekayəni sözlərdən və foto şəkillərdən yaxşı söyləyir., elə buna görə də “xəbər tətbiqi”, “məlumatın əyaniləşdirilməsi” kimi terminlər son vaxtlar xəbər bölmələrində açar söz status qazanmışlar. Eyni zamanda əsas maraq doğuran yeni alətlərin və texnologiyaların verdiyi gürünməmiş məhsuldarlıqdır (çox vaxt pulsuz) texniki cəhətdən ən çox inkişaf etmiş jurnalistin məlumatı əyani hekayəyə çevirməsidir. Google Fusion Cədvəlləri, çoxlu gözlər, Tableau, Dipity və başqaları kimi alətlər həmişəkindən daha asanlıqla xəritələr, qrafiklər, diaqramlar və hətta indiyədək mütəxəssislərin domeni olan tam tətbiqi proqramlar yaratmağı asanlaşdırır. Lakin indiki jurnalistlərin daha çox üzləşdiyi sürət zərbəsi ilə siz öz məlumat şəbəkənizi əyaniləşdirə bilərsiniz, əgər istəsəniz. Məlumatın pis əyaniləşdirilməsi bir çox baxımdan heç olmamaqdan daha pisdir.

Aron Pilhofer, New York Times

Hərəkətli Qrafikadan İstifadə Edərkən

Sıx yazı ilə, vaxtın yaxşı tənzimləndiyi animasiyalar və aydın şərhlərlə hərəkətli qrafika mürəkkəb rəqəmləri və ideyaları gündəmə gətirə bilər, bu zaman bütün hekayə boyu sizing oxucularınıza bələdçilik edər. Hans Roslinqin video mühazirələri məlumatın gündəmə gəlməsi və ekranda hekayə danışması buna missal ola bilər. Onların metodologiyası ilə razı olsanız da, olmasanız da, mən də düşünürəm ki, Economist –in Shoe-throwers' index –i rəqəm əsaslı hekayələrin qurulmasında videodan istifadəyə bir misaldır. Bəlkə də siz onu bir static təsvir kimi təqdim etməzdiniz. Hələ davam etməli çox şey vardır. Lakin bütün bunları addım-addım qurduqdan sonra başa düşürsən ki, onlar necə və nə üçün bu indeksi əldə etmişlər. Hərəkətli qrafika ilə və hərəkət edən hissələrlə siz oxucularınızın dinlədiyi izahlı görüntüləri gücləndirirsiniz ki, bu da gözəl bir hekayənin qurulmasının güclü və yaddaqalan üsulunu təmin edir.

Lulu Pinni, BBC

Dünyaya deyərkən

Bizim işimiz adətən Exceldə başlayır. Bu, məlumatın içərisində maraqlı bir şey olduqda sürətlə işləmək üçün çox asan bir yoldur . Əgər biz hiss etsək ki, orada nə isə maraqlı bir şey vardır, onda biz xəbər bölməsinə gedirik. Əgər biz Qardian qəzetində əsas xəbər bölməsində oturmuşuqsa, deməli bəxtimiz gətirib. Sonra biz onu necə əyaniləşdirməyi və səhifədə göstərməyi götür-qoy edirik. Sonra biz onu poçtunu yazırıq. Mən bunu yazarkən adətən əlimdə mətn redaktorunun yanındakı cədvəl olur. Maraqlı nəyi isə götqrməyi yazarkən çox vaxt bəzi təhlilər aparıram. Sonra mən poçtu çap edirəm və bir qədər tvitləşirəm, müxtəlif adamlara yazmaqla əmin oluram ki, onlar düzgün mənbələrdəndir.
Poçtumuzun yarısı Tvitter-dən və Facebookdan gələcəkdir. Biz sevinirik ki, bir məlumat bloqu üzərində sərf etdiyimiz orta vaxt 6 dəqiqədir. Qardian qəzetinin qalan vebsaytında bu orta hesabla 1 dəqiqədir. Gələn materialın təhlilində səhifə üzərində sərf edilən orta vaxt üçün 6 dəqiqə yaxşı rəqəmdir.
Bu gördüyümüz işin dəyərli olmasına həmkarlarımızı inandırmağa da kömək edir. O və üzərində işlədiyimiz daha böyük məlumat əsaslı hekayələr xəbər bölməsindəki hər bir kəsə məlumdur. COINS, Wikileaks and the UK riots. Məlumatları xərcləyən COİNS-lər üçün Qardian qəzetində 5-6 mütəxəssisimiz vardı ki, onlar BK hökuməti tərəfindən rəsmən nəşr edildikdən sonra öz fikirlərini bildirirdilər. Bizim 5-6 nəfərlik başqa bir komandamız da var idi ki, onlar BK hökumətinin 25 funt/k xərclədiyi məlumatı nəşr edirdi buraya Polli Kurtis kimi tanınmış jurnalistlərin yazıları daxil edilirdi. Viki liks də İraq və Əfqanıstan haqqında çoxlu və iri həcmli məlumatları var idi. \üsyanlar da böyük idi- 2 gündə 550 zərbə.
Lakin bunlar qısa müddətli zərbələr haqqında deyildi, bu həm də etibarlı və faydalı informasiya haqqında idi. Biz çalışırıq elə bir yer olaq ki, siz oradan bizim əhatə etdiyimiz mövzulara dair yaxşı, maraqlı informasiya ala biləsiniz.

Simon Rocers, Guardian qəzeti

Məlumatı nəşr edərkən

Biz çox vaxt öz məlumatlarımızı əyaniləşdirilmiş bir formada və yaxud məlumat şəbəkəsinin asanlıqla endirilə biləcəyi bir formada öz saytımıza yerləşdiririk. Bizim oxucularımız hekayə arxasındakı məlumatı əyaniləşdirmədə interaktivliklə və yaxud məlumatları başqa üsullarla istifadə etməklə tədqiq edə bilərlər. Nə üçün bu mühümdür? Bu Seattle Taymz qəzetində aşkarlığı artırır. Biz oxuculara güclü nəticələrə gəlmək üçün istifadə etdiyimiz eyni məlumatı göstəririk. Ondan kim istifadə edir? Bizim əsas tənqidçilərimiz hekayə və onun çıxarları barədə daha çox maraqlananlardır. Məlumatı əlçatar etməklə biz tənqidi fikirləri toplayaraq ümumi oxucularımızın fikirlərini ümumiləşdirərərək bu məsləhətlərin siyahısını tərtib edə bilərik.

Çeril Fillips (Seattl Times qəzeti)

Məlumatın açılması

Xəbər istehlakçılarına işimizdə istifadə etdiyimiz məlumata asan girişin verilməsi bir neçə səbəbdən düzgün bir işdir. Oxucular özləri əmin olmalıdırlar ki, biz məlumatları çək – çevir edərkən arzu olunmaz nəticələr əldə etmək istəmirik. Məlumatların açılması elə bir social-elmi ənənədir ki, tədqiqatçılara bizim işimizi eyni ilə köçürməyə imkan verir. Oxucuların məlumatı öyrənməyə həvəsləndirilməsi, yeni davamlı hekayələrin meydana gəlməsinə gətirib çıxara bilər. Nəhayət, sizing məlumatla maraqlanan və bu işə qoşulmuş oxucular məlumatlara dönə-dönə qayıtmalıdırlar.

Stiv Doig (Uolter Kronkit Arizona Dövlət Universiteti, Jurnalistika Məktəbi)

Açıq Məlumat Platformasına Başlarkən

La Nasion qəzetində açıq məlumatın nəşri bizim Data Jurnalistika Fəaliyyətimizin ayrılmaz bir hissəsidir. Argentina İnformasiya Fəaliyyəti Azadlığı və Milli Məlumat Portalı yoxdur. Və biz qəti olaraq firkirləşirik ki, öz hekayələrimizdə istifadə etdiyimiz məlumata oxucularımız üçün əlçatarlılığı təmin etməliyik.

Yəni, biz xam işlənməmiş məlumatları birləşmiş Junar platformasından və Google cədvəllərindən nəşr edirik. Biz xüsusi olaraq öz oxucularımıza imkan veririk və həvəsləndiririk ki, bizim məlumatlardan istifadə etsinlər. Biz öz sənədlərimiz və təlimatlarımızla bunları oxucularımıza izah edirik. Nəhayət, biz bu məlumat şəbəkələrinin və əyaniləşdirmələrin bəziləriniz NACİON məlumat bloqunda təmsil edirik. Biz Argentinada məlumatlarımızı necə topladığımızı , ondan necə istifadə etdiyimizi və onların necə istifadə edə biləcəklərini, məlumatı və məlumatı nəşr edən alətləri təbliğ edirik.
Biz 2012-ci ilin fevralından platformanı açandan bəri məlumat şəbəkələri üçün akademik insanlardan, təqdqiqatçılardan, universitet tələbələrindən çoxlu təkliflər və minnətdarlıq ifadə edən rəylər aldıq. Adamlar həm də bizim Tableau-dan götürdüyümüz məlumatlara şərhlər yazaraq bizə qoşulurlar. Bir neçə dəfə həmin servisdə biz bu şərhlərə görə siyahının başında olmuşuq. 2011 – ci ildə də 100 ən çox müraciət olunan əyaniləşdirmənin 7-sinə malik idik.

Angélika Peralta Ramos La Nación qəzeti , Argentina

Məlumatın İnsaniləşdirilməsi

Böyük məlumatlar ətrafında gedən müzakirə daha geniş bir məfhuma bağlanır və burada daha mühüm olan humanizm elementidir. Bizlərdən çoxumuz məlumat haqqında elə düşünürük ki, sanki o əlaqələndirilməmiş və sərbəst üzən rəqəmlərdir, ancaq əslində onlar maddi bir qədər də humanistik anlayışların ölçü vahidləridir. Məlumatlar real insanların real həyatı ilə bağlı olur. Biz bu rəqəmlərlə işlərkən onların real dünya sistemlərindən gəldiyini nəzərə almalıyıq. Məsələn, götürək yüz milyonlarla telefonlardan, mobil qurğulardan toplanmış bir yer haqında məlumatı. Bu məlumatlar (en, uzunluq və vaxt) haqqında “yorucu rəqəmlər” kimi düşünmək asandır. Lakin onlar əslində bizim nağıllarımızdan distillə olunmuş anlardır. Cədvəllərdə oxunarkən onlar quru və cansıxıcı görünsələr də, biz insanlara öz məlumatlarını xəritələrə qoymaq imkanı verəndə onlar öz yaddaşlarının canlanmasını hiss edirlər. Bu güclü və humanistdir. Hal hazırda yer haqqında məlumatlar daha çox “üçüncü tərəflər” – proqramçılar, böyük brendlər və reklamçılar tərəfindən istifadə olunur. “ikinci tərəflər” (telecomlar və qurğu menecerləri) məlumata yiyələnib onlu əldə saxlarkən, bu bərabərlikdə “birinci tərəf”in məlumata nə girişi və nə də nəzarəti olur. Nyu York Taymz-da, R &D qrupu biz OpenPaths (açıq cığırlar) adlı bir prototip layihə başladıq ki insanlara yer haqqında öz məlumatlarını tədqiq etməyə və məlumat sahibkarlığı anlayışını sınaqdan çıxarmağa imkan verək. Ən nəhayətdə insanlar öz həyat təcrübələri ilə yaxından bağlı olan bur rəqəmlər üzərində nəzarətə sahib olmalı idilər. İnsanlara xas olan bu məlumatların üzə çıxarılmasında jurnalistlərin çox böyük rolu vardır. Bunu etməklə onlar məlumatı və rəqəmlərin meydana gəldiyi sistemləri, ictimai şüuru dəyişmək gücünə malik olurlar.

Cer Torp, Data Artist in Residence: Nyu York Taymz qəzeti R&D Grupu

2012-ci il açıq xəbər ili ola bilər. O bizim redaksiya ideologiyamızın canındanır və hazırkı brendimizə bir mesajdır. Bütün bunların arasında aydındır ki, məlumat əsaslı jurnalistika üçün biz açıq proses lazımdır. Bu proses yalnız açıq məlumatla doldurulmamalı, açıq alətlərlə yerinə yetirilməlidir. İlin sonuna qədər biz ümid edirik ki, nəşr etdiyimiz hər bir əyaniləşdirməniarxasındakı məlumata girişlə və onu gücləndirən kodla müşaiyət edək.
Bugün əyaniləşdirmədə istifadə oluan alətlərin çoxu qapalı mənbədir. Başqaları isə, işlənmiş məlumatdan istifadəni qadağan edən məhduq icazələrdir. Mövcud olan açıq mənbə kitabxanaları çox vaxt sadə bir problemi həll edir, lakin geniş bir metodika təklif edə bilmir. Hamısı birlikdə insanlara bir birilərinin işləri üzərində nəsə qurmağa imkan vermir. Danışıqları açmaqdan daha çox bağlayır. Sonda biz interaktiv hekayələr üçün açıq alətləri inkişaf etdiririk- the Miso Project (@themisoproject)
Biz bu işi bir sıra media təşkilatları ilə müzakirə edirik. Bu açıq mənbənin tam potensialının ictimai başa düşülməsini təmin edir. Əgər uğur qazansaq, oxucularımıza fundamental fərqli dinamika verəcək. Bütün töhfələr şərhlərdən irəli gedərək işimizin araşdırılmasına, texniki qüsurların aradan qaldırılmasına məlumatlardan gözlənilməz tərzdə istifadəyə keçəcəkdir.

Alasta Dant, Guardian qəzeti

Bir Endirmə Linki Əlavə edin

Ötən bir neçə il ərzində mən cəmi bir neçə qiqabaytlıq məlumatla 1960 – ci illərdən yazı makinasında çap edilmiş cədvəllərin və məqalələrin skan edilmiş formalarından götürülmüş layihələr və məqalələrlə, sonra isə Vikiliksin 1, 5 qiqabaytlıq materialları ilə işləmişəm. Redaktorları mənbə materiallarını açıq və əlçatar formatda nəşr etməyə iniandırmaq həmişə çox çətin olub. Bu problemi keçərkən mən məqalələrin daxilinə “məlumatı endirin” linki yerləşdirirdim ki, bununla da münasib sənədlərin olduğu mənbələri göstərmiş olurdum. Potensial təkrar istofadəçilərin marağı dövlətin sponsorluq etdiyi xətlərdə idi (çox çox zəif). Hər halda, təkrar istifadəyə dair bir neçə nümunə yeni fikirlərin meydana çımasına səbəb olurdu və hər layihə üzərində bir neçə dəqiqə əlavə işləməyinə dəyərdi.

Nikolas Kayser-Bril, Journalistika++

Öz həcminizi bilin

Öz həcminizi bilin. Məzə üçün hakerlik etməklə icraya mühəndislik etmək arasında böyük fərq vardır. Siz əmin olmalısınız ki, tərəfdaşlarınızın sizin layihə üçün zəruri olan bilik və bacarıqları vardır. Dizaynı unutmayın. İstifadə etmək qabiliyyəti, istifadəçi təcrübəsivə təqdimatın dizaynı layihənizin uğur qazanmasına böyük təsir edə bilər.

Kris Vu, Hacks/Hackers

ANA SƏHİFƏKİTABƏVVƏLKİSONRAKI